HPV'DE ERKEN TANI VE AŞILAMA, RAHİM AĞZI KANSERİNDEN KORUNMADA KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Güray Karateke Ünlü, toplumda oldukça yaygın görülen HPV enfeksiyonu hakkında merak edilenleri anlattı. HPV pozitifliğinin tek başına kanser anlamına gelmediğini vurgulayan Ünlü; HPV aşısı, düzenli tarama, smear ve HPV testlerinin önemine dikkat çekerek erken tanının hayat kurtarıcı olduğunu belirtti.
 
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar arasında en yaygın viral enfeksiyonlardan biri olan İnsan Papillomavirüsü (HPV), özellikle rahim ağzı kanseriyle olan ilişkisi nedeniyle kadın sağlığında önemli bir yer tutuyor. Ancak HPV pozitifliği, çoğu zaman kadınlarda ciddi bir kaygıya neden olsa da tek başına kanser anlamına gelmiyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Güray Karateke Ünlü, HPV’nin nasıl bulaştığından korunma yöntemlerine, HPV aşısından smear ve tarama programlarına kadar merak edilen soruları yanıtladı.

HPV nedir ve neden bu kadar önemli?

Op. Dr. Güray Karateke Ünlü: HPV, insanlarda enfeksiyona neden olabilen çok sayıda tipi bulunan bir virüstür. HPV’leri genel olarak düşük riskli ve yüksek riskli tipler olarak değerlendirebiliriz. HPV 6 ve 11 gibi düşük riskli tipler daha çok genital siğillerle ilişkilidir. HPV 16 ve 18 başta olmak üzere bazı yüksek riskli tipler ise rahim ağzı kanseri gelişimi açısından önem taşır. Ancak burada özellikle vurgulamak istediğim nokta şu: HPV pozitif olmak kanser olduğunuz anlamına gelmez. Enfeksiyonların büyük bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içerisinde kontrol altına alınarak testlerde saptanamaz hale gelir.

HPV nasıl bulaşır?

HPV’nin bulaşması için mutlaka vajinal ilişkinin olması gerekmez. Vajinal veya anal ilişki, oral-genital temas, genital-genital temas ve enfekte cilt bölgelerinin temasıyla da bulaşabilir. Bu nedenle kondom kullanımı riski azaltmakla birlikte tamamen ortadan kaldırmaz. Ayrıca HPV taşıyan kişide mutlaka gözle görülen genital siğiller bulunması gerekmez. Kişi herhangi bir belirti göstermeden de virüsü taşıyabilir.
 

HPV pozitifliği partnerin sadakatsiz olduğu anlamına gelir mi?

Op. Dr. Güray Karateke Ünlü: Hayır. Bu konu hastalarımızda ciddi kaygıya neden olabiliyor. HPV’nin ne zaman alındığını kesin olarak belirlemek çoğu durumda mümkün değildir. HPV pozitifliği, partnerin mutlaka yakın zamanda enfeksiyon geçirdiğini ya da sadakatsizlik olduğunu göstermez. Enfeksiyon uzun süre belirti vermeden vücutta bulunabilir ve daha sonra testlerde saptanabilir hale gelebilir.
 

HPV vücuttan tamamen atılır mı?

HPV testi zaman içerisinde negatifleşebilir. Klinik olarak buna viral klirens diyoruz. Bağışıklık sistemi enfeksiyonu kontrol altına aldığında virüsün düzeyi azalabilir ve testlerde saptanamayabilir. Ancak testin negatifleşmesi, vücuttaki bütün virüs partiküllerinin kesin olarak yok olduğu anlamına gelmeyebilir. Bu nedenle HPV negatifliği, o anda testte saptanabilir yüksek riskli HPV enfeksiyonunun bulunmadığı şeklinde değerlendirilmelidir.

HPV enfeksiyonlarının ne kadarı kendiliğinden negatifleşiyor?

HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü kendiliğinden geriler. Özellikle genç kadınlarda geçici HPV enfeksiyonları oldukça sık görülür. Burada asıl önemli olan enfeksiyonun ne kadar süre devam ettiği ve yüksek riskli HPV tipinin kalıcı olup olmadığıdır. Kısa süre içerisinde negatifleşen bir HPV enfeksiyonu ile aynı yüksek riskli HPV tipinin yıllarca devam etmesi arasında kanser riski açısından önemli fark vardır.
 

HPV pozitif çıkan bir kadın ne yapmalı?

Op. Dr. Güray Karateke Ünlü: Öncelikle panik yapmamalı. HPV pozitifliği tek başına kanser tanısı değildir. Sonucun HPV tipi, smear sonucu, kişinin yaşı, önceki HPV ve smear sonuçları, varsa önceki kolposkopi veya biyopsi sonuçları gibi birçok faktörle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Yani yalnızca “HPV pozitif” sonucuna bakarak bir hastanın tedavisi veya takibi belirlenmemelidir. Kişiye özel risk değerlendirmesi yapılmalıdır.

HPV’den korunmanın en etkili yolu nedir?

HPV’den korunmada en önemli araçlardan biri HPV aşısıdır. Günümüzde kullanılan 9 valanlı HPV aşısı, HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58 tiplerine karşı koruma sağlar. Burada önemli bir ayrım var: HPV aşısı koruyucudur, tedavi edici değildir. Yani mevcut HPV enfeksiyonunu ortadan kaldırmak amacıyla uygulanmaz. Ancak kişinin henüz karşılaşmadığı aşı kapsamındaki HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.
HPV aşısı daha önce HPV pozitif çıkmış kişilere yapılabilir mi?
Op. Dr. Güray Karateke Ünlü: Evet. HPV pozitif olmak aşı için mutlak bir engel değildir. Kişinin yaşı, daha önce aşı olup olmadığı, HPV öyküsü ve gelecekteki maruziyet ihtimali gibi faktörler değerlendirilerek aşı konusunda karar verilebilir. Ancak aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez. Bu nedenle HPV pozitif kişilerde aşının amacı ve sağlayabileceği koruma doğru şekilde anlatılmalıdır.
HPV aşısı gerçekten rahim ağzı kanseri riskini azaltıyor mu?
Evet. Son yıllarda yapılan geniş kapsamlı çalışmalar HPV aşılamasının HPV enfeksiyonlarını ve kanser öncesi lezyonları önemli ölçüde azalttığını ve rahim ağzı kanseri görülme sıklığında da düşüş sağladığını gösteriyor. Özellikle erken yaşlarda yapılan aşılama ile koruyuculuğun daha belirgin olduğu görülüyor. Bu nedenle HPV aşısı, rahim ağzı kanserinden korunmada primer korunmanın en önemli araçlarından biri.

Smear testi ile HPV testi aynı şey midir?

Hayır. İki test farklı şeyleri değerlendirir. HPV testi, rahim ağzında yüksek riskli HPV virüsünün bulunup bulunmadığını araştırırken; smear testi rahim ağzındaki hücrelerde meydana gelen değişiklikleri değerlendirir. Bu nedenle bu iki testin sonuçlarının birlikte ve kişinin geçmiş tarama sonuçlarıyla değerlendirilmesi büyük önem taşır.

HPV negatif sonucu ne anlama gelir?

Yüksek riskli HPV testinin negatif olması olumlu bir sonuçtur. Bu, test sırasında saptanabilir yüksek riskli HPV enfeksiyonunun bulunmadığı anlamına gelir. Ancak hayat boyunca HPV ile karşılaşılmayacağı anlamına gelmez. İlerleyen dönemde yeni bir enfeksiyon gelişebileceği için önerilen tarama programlarına devam edilmelidir.
Rahim ağzı kanserinden korunmak için kadınlara mesajınız nedir?
Op. Dr. Güray Karateke Ünlü: En önemli mesajım, HPV konusunda korkuya değil, bilinçli takibe odaklanmalarıdır. HPV oldukça yaygın bir enfeksiyondur ve HPV pozitifliği kanser demek değildir. Önemli olan yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının kalıcılığını ve oluşturabileceği hücresel değişiklikleri zamanında tespit etmektir. HPV aşısı, düzenli tarama, gerekli durumlarda kolposkopik değerlendirme ve kanser öncesi lezyonların zamanında tedavisi sayesinde rahim ağzı kanserinin önlenmesinde çok önemli yol alınabilir. Kadınların düzenli kadın doğum kontrollerini ihmal etmemesi ve kendilerine uygun tarama programını hekimleriyle birlikte belirlemesi büyük önem taşıyor.
Op.Dr.Güray Ünlü Güncelleme Tarihi: Per, 09/10/2026 - 20:13